Chơi theo tai là một cuộc truy tìm, và nó diễn ra nhanh hơn rất nhiều nếu bạn tìm theo một thứ tự cố định. Trước tiên hãy tìm giọng, rồi tìm nốt bass dưới mỗi lần đổi hợp âm, rồi mới tới giai điệu bên trên. Phần lớn các bài hát phổ thông được dựng từ ba hoặc bốn hợp âm, nên một khi đã có đường bass thì thường là bạn đã tìm ra cả bài. Việc đoán sẽ không bao giờ mất hẳn, nhưng bạn sẽ đoán giỏi hơn rất nhiều.
Bắt đầu từ nốt bass, không phải từ giai điệu
Gần như ai cũng làm ngược. Bạn ngân nga giai điệu, dò nó từng nốt một, và cuối cùng có một bản đơn âm mỏng tang chẳng bao giờ nghe giống bản thu.
Hãy đảo lại. Thay vào đó, hãy lắng nghe nốt thấp nhất trong bản phối, chính nốt mà người chơi bass đang đánh, rồi tìm nó trên bàn phím. Nốt đó gần như luôn là nốt gốc của hợp âm, nên tìm được nó là bạn có cả hợp âm chứ không phải chỉ một nốt của nó. Hãy làm vậy với từng lần đổi hợp âm và trong vài phút bạn đã có bộ xương của bài hát.
Thử ba hợp âm trước mọi thứ khác
Lấy nốt mà bạn đã xác định là giọng của bài. Đếm lên tới nốt thứ tư và nốt thứ năm của gam đó. Ba hợp âm ấy, dựng trên bậc 1, bậc 4 và bậc 5, sẽ đưa bạn qua một số lượng bài hát đáng ngạc nhiên. Trong giọng C, đó là C, F và G.
Hãy coi đó là lựa chọn mặc định chứ không phải một lối tắt cho người mới, vì đó là cách mà cả kho nhạc thực sự được dựng lên. Cuốn The Songwriting Secrets of The Beatles của Dominic Pedler gọi đây là mẹo ba hợp âm và dành trọn một chương để cho thấy phần lớn nhạc pop và blues chưa bao giờ thực sự rời khỏi ba hợp âm đó, kể cả trong tay những người viết có thể đi tới bất cứ đâu. Hãy để đó là ba phỏng đoán đầu tiên của bạn và bạn sẽ đúng nhiều hơn sai.
Học cách nghe ra hợp âm nào muốn tới tiếp theo
Đây là kỹ năng phân biệt người chơi theo tai chậm với người chơi nhanh. Trong bất kỳ giọng nào cũng có một hợp âm nghe rõ là đang nghiêng về nhà. Hãy chơi G trong giọng C và bạn cảm nhận được nó kéo về phía C, như một câu nói còn dở. Đó là hợp âm át, và Pedler dành cả chương mở đầu để giải thích vì sao lực kéo ấy mạnh đến vậy: nốt nằm dưới nốt chủ đúng một nửa cung dâng lên vào chính nó, quãng bên trong hợp âm khép lại, và nốt bass hạ xuống một quãng năm, tất cả cùng một lúc. Bạn không cần lý thuyết đó để dùng được nó. Bạn cần nhận ra cái độ nghiêng ấy, vì nó cho bạn biết điều gì sắp đến trước khi bạn chơi ra.
Bản mềm hơn cũng đáng biết. Một hợp âm cho cảm giác đang về nhà một cách nhẹ nhàng, giống tiếng "amen" hơn là một dấu chấm hết, thường là hợp âm bậc bốn giải quyết về bậc một. Một khi bạn phân biệt được cú hạ cánh dứt khoát với cú hạ cánh êm, bạn có thể đoán được phần lớn các đoạn kết.
Khi một hợp âm nghe vừa sai vừa đúng cùng lúc
Sớm hay muộn thì một bài hát cũng chèn vào một hợp âm không thuộc giọng, và đây là chỗ người ta kết luận rằng mình không có tai nhạc. Hợp âm đó là một nước đi đã được biết đến, và nó có tên gọi.
Pedler liệt kê những trường hợp phổ biến, và ba trường hợp đã bao trùm gần hết những gì bạn sẽ gặp. Một hợp âm thứ ở chỗ bạn tưởng phải là hợp âm trưởng, thường là hợp âm bậc bốn, là hợp âm vay từ giọng thứ có cùng nốt chủ, và đó là lý do nhiều bài hát chợt man mác trong đúng một ô nhịp. Một hợp âm hành xử như hợp âm át nhưng lại đưa bạn xuống một hợp âm thứ thay vì về nhà chính là cú bất ngờ có chủ ý, tức kết ngắt. Và nếu bạn liên tục nghe một hợp âm dựng trên bậc bảy giáng, mà không có nốt dẫn ở đâu cả, thì bài hát đang mang tính điệu thức chứ không phải đang chuyển giọng. Hãy thử ba khả năng đó trước khi kết luận rằng bài hát đang làm điều gì kỳ lạ.
